Vijf grafieken die elke Europese belegger dit jaar in de gaten moet houden

Van economische groei en de waardering van aandelen tot de energieprijzen en door AI gedreven vraag: deze vijf grafieken laten zien welke trends dit jaar in Europa het volgen waard zijn. Antje Schiffler schrijft. Het artikel, met interactieve grafieken, kun je ook hier lezen.

Belangrijkste conclusies

• De economische groei blijft bescheiden, maar zal naar verwachting geleidelijk verbeteren tot en met 2027.

• De energiemarkten verschuiven van crisisbeheer naar structurele transitie.

• Europese aandelen blijven goedkoper dan hun Amerikaanse tegenhangers. Zij hebben de wind mee door het macro-economische herstel, de gematigde inflatie, lage rente en hogere uitgaven.

De Europese markten zijn 2026 positief begonnen: er is minder recessievrees, een inflatie die dicht bij de doelstelling van de ECB ligt en fiscale stimuleringsmaatregelen die hun weerslag beginnen te hebben op de reële economie. Tegelijkertijd worden diverse Europese activa nog steeds tegen gematigder waarderingen verhandeld dan hun Amerikaanse tegenhangers.

Maar nu de waarderingen van aandelen het hoogste niveau in twee jaar naderen, worden beleggers wel steeds kritischer: zij wegen de verbeterende vooruitzichten op economische groei tegen het hogere rendement van obligaties en de geopolitieke risico’s. Het verhaal over AI dat de financiële markten in 2025 zo beïnvloedde, blijft ook dit jaar dominant. Beleggers kijken steeds meer waar AI-toepassingen tot winst kunnen leiden. Vijf punten om op te letten als belegger.

Verwachte groei in Europa: geleidelijk herstel, geen economische hausse

De afgelopen jaren was de economische groei zwak en ongelijkmatig. In 2024 schommelde die in de EU27 rond de 1% en in 2025 verbeterde dit slechts geleidelijk als gevolg van energieschokken, de hoge inflatie, strenger monetair beleid en spanningen over de Amerikaanse invoerheffingen. Maar Europa is 2026 begonnen met stabielere vooruitzichten op groei, zij het dat die nog steeds bescheiden zijn.

De Europese Commissie verwacht dat het reële bbp in de EU in 2026 met 1,4 % en in 2027 met 1,5 % zal groeien. De eurozone volgt een vergelijkbaar, maar iets lager groeipad, vooral door de consumentenuitgaven. Grote lidstaten als Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje zullen naar verwachting allemaal groeien.

“Wereldwijd blijven de marktomstandigheden lastig, maar de veerkrachtige arbeidsmarkt, grotere koopkracht en gunstige financieringsvoorwaarden zorgen voor een gematigde economische groei”, aldus de EU in haar najaarsprognose.

Het begrotingsbeleid en de consumentenbestedingen zijn dit jaar in Europa belangrijke aanjagers van de economische groei. Want beleidsmakers erkennen steeds meer dat de vraag vanuit de EU zelf moet komen, in plaats van uit de export. Een bescheiden versoepeling van het begrotingsbeleid binnen de eurozone – onder leiding van grotere overheidsuitgaven in Duitsland, inclusief de hogere uitgaven voor defensie en infrastructuur – stimuleert de economische groei. Door de dalende inflatie en stijgende lonen zal naar verwachting het reële inkomen ook stijgen en de consumentenbestedingen stimuleren.

Europese aandelen: hier moeten beleggers op letten

De Europese aandelenmarkten zijn 2026 begonnen onder gunstiger macro-economische omstandigheden. De verwachte groei is licht verbeterd en het risico op een hogere inflatierisico’s minder groot. Ook is er ondanks de aanhoudende dreiging van invoerheffingen meer duidelijkheid over de handelsvoorwaarden. Daardoor is veel onzekerheid bij beleggers weggenomen. Tegelijkertijd wordt het effect van fiscale steun zichtbaarder, nu delen van het Duitse infrastructuurfonds worden ingezet en hogere defensie-uitgaven in heel Europa een tastbare impuls geven aan de industriële groei.

Dit verklaart waarom de waardering van Europese aandelen hersteld is van de uitverkoop die veroorzaakt werd door de aankondiging van Amerikaanse invoerheffingen in april 2025. “Europese markten worden nu verhandeld tegen een korting van slechts 1% ten opzichte van onze Fair Value-schatting. Dat is minder dan waar het grootste deel van de afgelopen twee jaar sprake van was”, aldus Michael Field, hoofdstrateeg Europese markten bij Morningstar.

Omdat Europese aandelen tegen slechts een kleine korting worden verhandeld, vergeleken met hun Fair Value, weerspiegelen de waarderingen nu een groot deel van het positieve nieuws. Daardoor zijn beleggers minder geneigd zijn om nu aandelen te kopen, voegt hij eraan toe.

De euro versus de Amerikaanse dollar: van ondergewaardeerd naar stabiel

Tarieven zijn niet het enige probleem waar Europese exporteurs mee te maken hebben in 2026. Ook de wisselkoers speelt een rol: door een sterke euro kan de concurrentiepositie van de exporterende partij verslechteren en de inkomsten uit export beperken. Dat is gunstig voor bedrijven die zich sterker op de binnenlandse markt richten.

Nadat de euro in 2025 profiteerde van een vaak zwakke dollar, begon die dit jaar met een koers van ongeveer 1,16 ten opzichte van de dollar. Dat is beduidend lager dan de redelijke langetermijnwaarde van 1,20, blijkt uit onderzoek van Morningstar naar de wisselkoers. Het grootste deel van de afgelopen tien jaar stond de euro aanzienlijk lager dan zijn reële waarde ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Dat kwam door de neerwaartse druk die veroorzaakt werd door de uiteenlopende monetaire koers en door zorgen over de cohesie van de monetaire unie.

“Hoewel de eurozone haar eigen structurele problemen heeft, dragen de relatieve stabiliteit van de munt, de institutionele geloofwaardigheid en sterke externe balans ertoe bij dat beleggers een groter deel van hun portefeuille wereldwijd aanhouden in euro’s”, aldus Michael Diamantopoulos, adjunct-directeur vastrentende waarden en valuta bij Morningstar. “Ondanks de waardestijging in 2025 wijzen onze waarderingscijfers erop dat de euro ten opzichte van de Amerikaanse dollar nog steeds licht ondergewaardeerd is.”

Toekomstige ontwikkelingen zullen minder worden bepaald door een inhaalslag op waarderingsgebied en meer door macro-economische factoren en politiek beleid, aldus Morningstar’s “EUR Conviction Update”. De geloofwaardigheid van de ECB blijft een sterk punt, aangezien de inflatie weer in de buurt van de doelstelling ligt en het verschil in beleid vergeleken met de Federal Reserve minder groot is geworden, waardoor het risico op een waardedaling van de munt is afgenomen.

Tegelijkertijd ondersteunt het soepeler begrotingsbeleid van Duitsland de groei in eigen land. Maar daarvoor moeten ook meer staatsobligaties worden uitgegeven, waardoor het rendement hoog blijft. Hoewel de externe balans van de eurozone solide is, zijn een steeds gefragmenteerde handel en hogere Amerikaanse importtarieven een risico. Daardoor wordt de instroom van kapitaal in productieve investeringen belangrijk om de munt in 2026 veerkrachtig te laten blijven, aldus het rapport.

Voor Europese beleggers maakt een sterkere euro nieuwe beleggingen in dollars goedkoper. Maar het verkleint ook het rendement in euro’s op bestaande dollarposities.

Voorbij de energiecrisis in Europa

Terwijl de macro-economische omstandigheden stabieler worden, verschuift de focus van de energiesector van de crisisstand die ontstond na de inval in Oekraïne naar transformatie op de lange termijn. Rusland was een belangrijke leverancier van gas die via pijpleidingen naar Europa werd vervoerd, voor het Westen sancties oplegde na Ruslands invasie van Oekraïne.

De prijs van aardgas is behoorlijk gedaald vergeleken met de piek in 2022. Momenteel wordt die bepaald door het ruime aanbod, de gematigde vraag op de korte termijn en het uitblijven van grote verstoringen. Tegelijk blijven de prijzen op de korte termijn gevoelig voor de weersomstandigheden en geopolitieke ontwikkelingen.

TTF-aardgascontracten, de benchmark voor continentaal Europa, werden medio januari verhandeld voor ongeveer 30 euro per megawattuur. Dat is het laagste niveau sinds het voorjaar van 2024. Hoewel de hoeveelheid opgeslagen aardgas lager is dan eerdere jaren, “blijft de invoer van vloeibaar aardgas en leveringen via pijpleidingen – vooral uit Noorwegen – de voorziening veiligstellen”, aldus Josephine Steppat, analist bij energie-informatieprovider Montel. “Op dit moment zien we geen tekenen van een structureel tekort, mits er geen onverwachte geopolitieke verstoringen of extreme kou ontstaan.” Concurrentie met Aziatische landen om lng zou de prijzen wel kunnen opdrijven, vooral als de temperatuur hard daalt en de hoeveelheid opgeslagen gas daalt, voegt zij eraan toe.

“Amerikaans LNG zal naar verwachting een van de belangrijkste importbronnen van Europa worden.” - Josephine Steppat, Montel

Strategisch gezien is het besluit van de EU om de invoer van Russisch gas voor november 2027 geleidelijk af te bouwen cruciaal, voegt zij eraan toe. “Daardoor wordt Amerikaanse lng een van Europa’s belangrijkste invoerbronnen. Ook komt er nu al meer Amerikaanse lng naar Europa. De prijs van lng wereldwijd bepaalt daardoor steeds meer de Europese gasprijs.”

AI en de vraag naar stroom in Europa: wat betekent 2026 voor beleggers?

Ondanks de steeds grotere vraag naar elektriciteit lijkt de stroomvoorziening deze winter en de komende jaren groot genoeg, voegt Steppat van Montel toe. Hoewel de vraag naar elektriciteit de komende decennia toeneemt, mede als gevolg van de behoefte aan AI, voorziet Montel geen structureel stroomtekort.

De gemiddelde Europese stroomprijs zal in 2026 waarschijnlijk dalen, denkt Steppat van Montel. “Op de korte termijn is de tendens in Europa dat de elektriciteitsprijzen dalen. Dat is vooral te danken aan de dalende gasprijs, die ook zichtbaar is op de termijnmarkten voor komend jaar. Aangezien de elektriciteitsprijzen in Europa sterk worden beïnvloed door de gasprijzen, biedt dit enige verlichting.”

Het prijsverschil tussen Europese landen onderling blijft echter groot. De groothandelsprijzen in Zuidoost-Europa zijn relatief hoog, terwijl de Scandinavische landen en het Iberisch schiereiland gemiddeld lagere jaarprijzen kennen. Dat belastingen en netwerkkosten per land verschillen, compliceren het beeld voor industriële gebruikers nog verder. Sommige landen met hoge energieprijzen, zoals Italië en Duitsland, subsidiëren de stroomprijs voor de industrie of willen dat in 2026 doen, als de Europese Commissie daar mee instemt.

Over het algemeen verwachten wij geen structurele problemen voor de elektriciteitsvoorziening in Europa. Op basis van de geplande uitbreiding van de nationale capaciteit zou er in heel Europa voldoende elektriciteit moeten worden gecreëerd om ook te kunnen voldoen aan de extra vraag die AI oproept, aldus Steppat. Voorwaarde is wel dat er een flexibeler systeem komt, waarin overschotten worden opgeslagen, stroom vrij wordt gegeven wanneer dat nodig is en de vraag kan worden aangepast aan de variabele opbrengst van duurzame energiebronnen.

Dit jaar neemt de vraag naar elektriciteit in de EU27 plus Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk naar verwachting met ongeveer 7% toe vergeleken met 2025 en groeit die de komende vijftien jaar gemiddeld 2,8% per jaar.

Bronnen: EC, Morningstar, GIE, Montel Analytics, Miguel A Amutio